En Büyük Üzüm Bağlarına Haiz Türkiye’de Şarap Üretimi Niçin Yerlerde Sürünüyor?

Mey Diageo Genel Müdürü Levent Kömür, sektördeki durumu dünyayla kıyaslarken, 100 yıl ilkin bağları olmayan, bugün Türkiye’nin üçte biri oranında bağ alanına haiz bulunan Yeni Zelanda’nın Türkiye’nin 165 katı şarap ihracatı yaptığına işaret etti. Kömür, bu gerçeğin Türkiye’nin sektörde haiz olduğu potansiyeli gösterdiğini de vurgularken, “Türkiye’nin petrolü şaraptır” dedi.

Haftalık piyasaya sürülen gazete Oksijen’den İrfan Donat’ın sorularını yanıtlayan Mey Diageo Genel Müdürü Levent Kömür, Türkiye geneline bakıldığında bağcılık alanlarında daralma söz mevzusu bulunduğunu, bazı bölgelerde bağ tesisi için dikim artsa da dikimden oldukça bağcılıktan vazgeçildiğini belirtti.

Genel olarak Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinin sahada gördükleri durumu doğrular özellikte bulunduğunu, 2004 senesinde 5,2 milyon dekar olan toplam üzüm yetiştirilen alanın 2021’de 3,9 milyon dekara düştüğünü deklare etti.  

Üzümün şaraba uzanan yolculuğunun yanı sıra ekonomisinin de konuşulmuş olduğu söyleşinin bir kısmı şu şekilde:

– Türkiye, ürettiği üzümün katma kıymetli şekilde hakkını verebiliyor mu?

Türkiye, dünyada 5’inci büyük bağ alanına haiz ülke. Fakat mevcut bağ alanının bir tek yüzde 2’sinde üretilen üzüm şaraba dönüşüyor. Bu oran, Avrupa Birliği devletlerinde yüzde 85, bağcılıkla uğraşan öteki ülkelerde ise averaj yüzde 80 seviyesinde. Dünyada averaj olarak, üretilen üzümün yüzde 57’si şaraba dönüştürülerek satılıyor. Ve bunu meydana getiren ülkeler oldukça mühim katma kıymet elde ediyor. 

– Örneğin?

Örneğin, Türkiye’nin üçte biri büyüklüğündeki Yeni Zelanda’nın 100 yıl öncesine kadar bağları, üzümleri yoktu. Oysa bu ülke bugün Türkiye’nin üçte biri oranında bağ alanına haiz olmasına rağmen Türkiye’nin 165 katı şarap ihracatı yapıyor. 15 yıl öncesine kadar bağ alanı neredeyse bulunmayan Çin, 15 yılda bağ alanını yüzde 300, şarap üretimini yüzde 450 artırdı. Komşumuz Yunanistan, Türkiye bağ alanının bir tek yüzde 14’ü kadar bir alanda şaraplık üzüm yetiştiriyor. Fakat Türkiye’nin 10 katından fazla şarap ihraç ediyor. Bu örnekler, bizlere Türkiye’nin potansiyelinin ne kadar yüksek bulunduğunu gösteriyor. Türkiye’nin petrolü şaraptır. Kamu, {özel sektör}, akademi tüm paydaşlar beraber hareket edersek oldukça yol alabiliriz.

– Türkiye’nin şarap ihracatı senelerdir oldukça düşük seviyelerde seyrediyor. Peki sektörün önü açılır ve desteklenirse potansiyel nedir?

Türkiye’de yılda 4,2 milyon tondan fazla üzüm üretimi yapılıyor. 2020 yılı itibarıyla üretilen üzümün yüzde 53’ü sofralık olarak tüketilmekte olup, yüzde 37’si de kurutmalık üzüm olarak değerlendiriliyor. Şaraplık üretim bir tek yüzde 2 civarında (Geri kalan yüzde 8’lik kısım şıra, pekmez, sirke vs. olarak değerlendiriliyor). O yüzden Türkiye’de şarap ihracatı düşük seviyelerde demek birazcık iyimser bir tanımlama olur. Düşük yerine yok denecek kadar azca diyebiliriz. Hatta geçtiğimiz senelerde şarap ithalatımız ihracatımızı geçti.

Oksijen yazarı İrfan Donat ve Mey Diageo Genel Müdürü Levent Kömür
– Bunun sebebi ne?

Bunun ilk sebebi şampanya ve köpüklü şaraba olan aşırı talep. Türkiye’de içki tutarları arttıkça bir tek belli bir gelir seviyesinin üstünde olan tüketicilerin ulaşabildiği hale geliyor. Ve bu tüketiciler de öteki kategorilerde olduğu şeklinde şarapta da ithal ürünü tercih ediyor. İthalatın ihracatı geçmesinin ikinci sebebi ise Türkiye’de üreticiler olarak bizim yaşadığımız enflasyon ile yurt dışındaki üreticilerin yaşamış olduğu üretici enflasyonunun oldukça değişik olması. Mesela Balkanlar’da üreticisiniz. Yaşadığınız enflasyon yılbaşından beri aşağı yukarı yüzde 5’tir. Türkiye’ye dövizle satıyorsunuz. Dövizin de kıymet kazancı yüzde 35’ler civarı. Kısaca sattığınız ürüne kabaca yüzde 40 zam yapmak durumundasınız. Biz ise yerli üreticiler olarak yılbaşından beri yüzde 100’leri aşan bir maliyet artışı ile yüzleşiyoruz. Bu durum ihracatımızı da etkiliyor zira Euro’nun kıymet kaybetmiş olduğu bir dünyada, maliyet artışlarımız yüzünden dış pazarlarda oldukça ciddi rekabet pozitif yanları kaybediyoruz.

Dünya sayıları karşısında Türkiye

– Peki potansiyel nedir? 

Bu soruya oldukça kolay şekilde şu şekilde yanıt vereyim. Türkiye’nin senelik şarap ihracatı 8,5 milyon dolar. Şili’nin 2 milyar dolar, Yeni Zelanda’nın 1,4 milyar dolar, Yunanistan’ın 100 milyon dolar, Gürcistan’ın ise 240 milyon dolar.

Önceki sorunuzda sektörün önünün açılmasından bahsetmiştiniz. Bunun için de lüzumlu üç unsur var. Birincisi, tanıtım… Kendi ülkemize gelen turistlere kendi şarabımızı tanıtamadığımız bir dünyada ihracatın artması oldukça kolay değil. İkincisi, denetim… Örneğin İspanya’da her isteyen, ürettiği şarabın şişesine ‘Rezerva’ etiketini koyamaz. Denetime bağlıdır. Bizim vatanımızda öyleki bir denetim ya da daha doğrusu bir sınıflandırma yok. Bir gezgin eline şişeyi aldığında o şarabın kalite derecesini anlayamaz. Üçüncüsü ise birlik… Üreticiler olarak sektörel iş birliğini hem genişletmeli ve herkesi kapsayacak hale getirmeli hem de derinleştirmeliyiz. Sektörün önünü açacak en mühim faktörler bence bunlardır. 

– Fransa ve öteki ülkeler iyi mi bir strateji izliyor ki 13 milyar dolarlık bir ihracata imza atıyor? 

Türkiye’yi Fransa ile karşılaştırmak birazcık sert kaçabilir. Onun yerine Gürcistan, Yunanistan ya da Yeni Zelanda şeklinde ülkelerle karşılaştırmak daha doğru olur bence. 

Bizim stratejimiz şu üç başlıktan oluşmalı:

1- Mahalli üzümler: Ve onlarda da belli süreler bir tek birkaçına ehemmiyet vererek

2- Bağ rotaları: Trakya, Kapadokya, Mezopotamya öncelik olabilir 

3-Akademi ile ortak projeler. 

– Bu 3 stratejiyi birazcık açabilir misiniz? 

Bu stratejileri şu şekilde açabiliriz. Yalnız yaş üzüme değil şaraplık bağcılığa da destek verilmelidir. Mahalli çeşitlerin çoğaltılabilmesi için lüzumlu bilimsel nitelikli araştırma ve teknik altyapı desteği sağlanabilir. Bölgesel envanter ve koruma alanları oluşturulması elzemdir. Tanıtım mevzusundaki yasakların sınırlarının gözden geçirilerek mahalli değerlerin korunmasında, global bazlı etkilere karşı mahalli üreticilerin dezavantajlı durumunun düzenlenmesi koşul. Ve mahalli üretimin turizmle entegrasyonu sağlanmalı. Bilhassa Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki rotalar kadim kültürlerle şarap ilişkisi açısından hem gastronomi hem de kültürel gezim fırsatlarıyla dolu.

– Madem katma kıymetli üretim ve bunun ekonomiye katkısından bahsediyoruz. Bunu birazcık daha somut veriler üstünden konuşalım. Türkiye geçen yıl averaj olarak 1 kilogram sofralık üzümü, kuru üzümü ve şarabı kaç dolardan ihraç etti? 

2021’de ortalama 265 bin ton yaş üzüm ihracatı karşılığında 205 milyon dolar döviz geliri elde edildi. Kısaca yaş üzüm ihracatından kilogram başına 77 sent gelir elde edildi.

Çekirdeksiz kuru üzümde 252 bin ton civarı ihracattan ortalama 442 milyon dolar döviz getirisi sağlandı. Kısaca kuru üzümde kilogram başına elde edilmiş ihracat geliri 1,75 dolar olarak gerçekleşti. 

Şarap ihracatı ise miktar bazında 2 bin 840 ton iken bunun ekonomik kıymeti 8,5 milyon dolar oldu. Özetle şarap ihracatı kilogram başına 3 dolar ile bu kategoride en katma kıymetli ürün olarak karşımıza çıkıyor.  

– Türkiye’de şarapçılık son 20 yılda iyi mi bir seyir izliyor?

Hepimiz şarapçılığı bir bölgelere getirmeye çalışıyor. Türkiye’de şarap üretimi mevzusunda bir Rönesans yaşanıyor. Son 20 senedir daha iyi şarap yapılıyor. Bunun arkasında yatan tek niçin ise endüstrinin önde gelen markalarının hanımefendiler tarafınca yönetilmeye, değiştirilmeye ve dönüştürülmeye başlamasıdır. Türkiye’de 2002’de 40 şarap üreticisi varken şu an şarap üreticisi sayısı 200 civarında. Türkiye’de senelik 75 milyon litre şarap üretiyoruz. Şirketimizin senelik şarap üretimi 6,5 milyon litre. Aslına bakarsanız 1 milyon litreden fazla şarap üreten üretici sayısı 5-6 tane. Dolayısıyla 200 üreticinin büyük çoğunluğu butik üretici. Bu da sektör açısından oldukça sıhhatli ve mühim bir şey. Üreten sayısı artmadan pazar bir yere gitmeyecek. Anadolu’nun mahalli üzüm çeşitlerine hep beraber haiz çıkmamız gerek.”

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

mersin escort antalya escort bursa escort antalya escort istanbul evden eve nakliyat fethiye escort escort bayan